Lola Cars Ltd.

Lola Cars Ltd. Jeden z największych graczy na rynku producentów samochodów wyścigowych i sportowych, który przez ponad pół wieku skutecznie rywalizował na torach całego świata w niezliczonych seriach wyścigowych ogłosił niedawno upadłość. Chociaż firma nie zniknęła całkowicie ze świata wyścigów to jednak daje to wyraźny obraz kondycji światowego motorsportu.

Początki były skromne, pod koniec lat 50, entuzjasta popularnych wówczas amatorskich wyścigów Eric Broadley , buduje z pomocą znajomych własną konstrukcję z dostępnych części, tak powstaje – Broadley Special z silnikiem Forda. Nie było to wówczas nic nadzwyczajnego, większość uczestników wyścigów w lokalnym automobilklubie stosowała podobne rozwiązania ponieważ w tym okresie nie było na rynku odpowiednich samochodów do wyścigów. Po pewnych sukcesach zapada decyzja o sprzedaży Broadley Special i budowie pierwszego modelu – Mk1. Przestrzenna rurowa rama, aluminiowe nadwozie silnik 4 cyl Coventry Climax o poj. 1098 cm3. Zasadniczo był to silnik skonstruowany do napędzania przenośnych pomp wodnych dla strażaków, silnik ważył niecałe 100 kg i standardowo generował 36 KM, dzięki zastosowaniu modyfikacji moc silnika wzrosła do 83 KM, co przy pojemności 1098 i niskiej wadze własnej sprawiało, że samochód ten stał się szybko poważnym zagrożeniem dla rywali.

Sukcesy jakie odniósł Mk1 pozwoliły dobrze sprzedać pierwszy egzemplarz. Pieniądze uzyskane w ten sposób wraz z pożyczką zaciągniętą od Ojca pozwoliły Broadley’owi założyć Lola Cars Ltd. Początkowo firma korzystała z warsztatów Maurice Gomma w West Byfleet nieopodal swoje samochody budowali Brabham i Cooper. Po założeniu firmy przystąpiono do budowy trzech kolejnych Mk1 , dwóch na sprzedaż i jednego dla własnych potrzeb wyścigowych. W sumie w latach 1958-1962 zbudowano około 35 sztuk Mk1 , wiele z nich istnieje do dziś m.in. jeden w posiadaniu Stirlinga Mossa.

Broadley nie ograniczał się tylko do budowy samochodów sportowych , celował również w bolidy, pierwszy powstał już w 1960 – przednio silnikowa konstrukcja Formuła Junior Mk2, rok następny przyniósł pierwszy bolid Lola z centralnie umieszczonym silnikiem Mk3, odstawały jednak od Cooperów i Lotusów jednak pokwilił na zgromadzenie cennej wiedzy na temat budowy bolidów wyścigowych.

1962 – Reg Parnell zlecił zaprojektowanie bolidu Formuły 1 dla swojego teamu Bowmaker Racing Team. Pomimo stosunkowo niewielkiego doświadczenia w budowie bolidów Broadley wywiązał się z powierzonego zadania zdobywając pierwsze szlify w zawodach najwyższej rangi. Za kierownicą Mk4 zasiedli John Surtees i Roy Salvadori. Nie udało się co prawda wygrać w wyścigu GP jednak do sukcesów zaliczyć należy   Pole Position na GP Danii, oraz dwa 2 miejsca Surteesa w GP Wlk. Brytanii i Niemiec.

Sukcesy na torze zaowocowały możliwością współpracy z wielkimi graczami świata motoryzacji takim jak Ford Motor Company, efektem tej współpracy był Lola Mk6 GT z silnikiem Forda V8 4.2 L. W 1963 Lola po raz pierwszy wzięła udział we francuskim klasyku –Le Mans . Po nieudanej próbie kupienie Ferrari przez Forda, zapadła decyzja o zbudowaniu samochodu, który miał pokonać Ferrari na torze. Wybór Forda w poszukiwaniu partnera do tego zadania ostatecznie padł na firmę Broadley’a i tak z modelu Mk6 ewoluował Ford GT40.

Po Mk6 w połowie lat 60 Lola wypuściła kolejną ikonę model T70, której kolejne ewolucje przez lata doskonale spisywały się na torach całego świata. W tym czasie trwała owocna współpraca z Johnem Surteesem, który pomagał w rozwoju modeli samochodów sportowych, za przyzwoleniem Enza Ferraiego, z którym był związany kontraktem na prowadzeni bolidów F1. Do napędzania T70 wybrano silnik V8 Chevroleta, chociaż występował też w wersjach z innymi silnikami, np. Aston Martina, chciaż akurat ta współpraca nie okazała się najszczęśliwszą. Samochód był stworzony w dużej mierze z myślą o amerykańskich wyścigach , gdzie z powodzeniem działał Bruce McLaren. Spyderem Mk2 John Surtees wygrał w 1966 serię Can-Am, wygrywając 3 z 6 wyścigów. Roger Penske także postawił na Lolę jego zespół z kierowcami Markiem Donohue i Chuck Parson wygrali 24 h Daytona w 1969. W T70 startowali i wygrywali tacy kierowcy jak m.in. Frank Gardner, David Piper, Brian Redman czy Jo Bonnier, który był przedstawicielem Lola na Europę.

Zainteresowanie Lola do wyścigów za oceanem nie sprowadzało się jedynie do serii Can Am. W 1966 Lola stanęła na najsłynniejszym owalu świata – Indianapolis 500. Graham Hill zasiadł za kierownicą modelu T90, początkowo samochód maił prowadzić John Surtees jednak niedługo przed wyścigiem ucierpiał mocna w czasie wypadku i nie był w stanie prowadzić. Samochody Lola T90 startowały w barwach John Mecom Racing Team , John Mecom był synem teksańskiego potentata naftowego. Obok Graham w T90 wystartował także Jackie Stewart, jednak to Hill zwyciężył w wyścigu.

W tym czasie konstruowano także bolidy Formuły 2 w której regularnie startowała większość kierowców F1 a także bolidy innych serii jak np. F3, Indy Car czy F 5000.

1968 dystrybutorem Lola na Amerykę został Carl Haas, który wspólnie z aktorem Paluem Newmanem prowadzili stajnię wyścigową Newman-Haas w serii Indy Car. W barwach tego zespołu startował z licznymi sukcesami Mario Andretti.

Na przełomie 1970/71 Lola Cars przeprowadziła się do nowej siedziby, którą zajmuje do dziś w St. Peter’s Hill Huntingdon  . Liczne sukcesy w Formule 5000 – Brian Redman 1974-1976

Równolegle do bolidów cały czas kontynuowano rozwój samochodów sportowych , szczególnie w nowej klasie do 2 litrów, otwarty monocoque T210 z powodzeniem konkurowały z Cheveronami w 1970, Jo Bonnier, prowadzący własną stajnie wyścigową, wygrał mistrzostwa w tej klasie. W 1971 Helmut Marko wygrał tą klasę na T212 , a Lola zdobyła tytuł mistrza konstruktorów.

W połowie 1970 Lola wróciła do F1, z modelem T370 1974 w barwach teamu Embassy-Hill , kierowcy – Graham Hill, Guy Edwards, Peter Gethin i Rolf Stommelen jednak w F1 nigdy nie udało się odnieść takich sukcesów jak w wyścigach samochodów sportowych , Indy Car czy F 5000. W 1975 Lola wyprodukowała 1000 samochód, trzy lata później kolejny raz udało się powtórzyć sukces w Indianapolis 500, tym razem dokonał tego Al Unser za kierownicą modelu T500.

Kolejne lata to budowa bolidów i samochodów do niema wszystkich serii wyścigowych, jednym z ciekawszych projektów w tym okresie był model T710 Corvette GTP zbudowany na potrzeby serii wyścigowej IMSA.

Początek lat 90 to sukcesy w F3000 oraz ponownie w Indianapolis 500 gdzie Arie Luyendijk  wygrał w modelu T90/00. Lola ze swoim wieloletnim i szerokim doświadczenie często współpracował w projektach dużych marek samochodowych, jak np. Nissan

Początek lat 90 to także sukcesy w serii Indy Car , 1993 Nigel Mansell wygrał tytuł w barwach Newman Haas Team

Dzięki świetnym wynikom   Lola otrzymała kontrakt na dostarczanie samochodów dla Serii FIA International F3000 gdzie wszystkie ekipy ścigały się takimi samymi bolidami.

W 1997 Eric Broadley ustąpił z prowadzenia firmy, niezbyt udany powrót do F1 spowodował problemy finansowe , firmę kupił Martin Birrane, który sam ścigał się jeszcze w latach 70 na maszynach Lola. Po zmianie właściciela dokonano sporo inwestycji w rozwój technologii i wyposażenia , firma została podzielona na dwa zasadnicze działy: Lola Motorsport i Lola Composite.

W 2006 Lola B06/30 Zdominowała niemiecką serię Recaro Formula 3 Cup , sukcesy także w kategoriach LMP1 i LMP2 w seriach Le Mans i ALMS. Ostatnio jednak ze względu na słabą koniunkturę firma popadła w problemy finansowe, od maja tego roku rozglądano się za chętnym do zakupu firmy ten jednak się nie pojawił i firma zmuszona była ogłosic bankructwo. Pojawiła się jednak szansa na przetrwanie Loli w świecie wyścigów, a to za sprawą Kanadyjskiej firmy Multimatic, zajmującej się produkcję części samochodowych, prowadzi także własny program sportowy i w przyszłości ma opracowywać także nowe modele Lola, dystrybucja samochodów i komponentów Lola ma się zająć wspomniana już wcześniej firma Carla Haasa. Mamy nadzieję że Lola przetrwa kryzys, świat wyścigów byłby zdecydowanie uboższy be firmy założonej przez Broadleya.

Wiktor Słup-Ostrawski